"千万为沙尘" 诗句出自清代诗人王太岳《铜山吟一百二十韵》
滇南僻绝徼,四境无通津。
闾阎稀百货,糠覈供饔飧。
惟有林麓富,到处瞻嶙峋。
时于瘴氛外,光气疑金银。
铜山列坑阜,盘盘郁青云。
灵苗吐一线,中有不赀珍。
汤丹最雄厚,疏处诸峰尊。
茂麓及落雪,灿列三星文。
其余复闲错,宝藏粉峮嶙。
青金次三品,哗嚣陋瑶琨。
元气盛扶舆,钟此洱海漘。
神皋与天府,宁复夸蜀秦。
粤稽此何始,中天际昌辰。
皇风美沕穆,氓俗崇庞淳。
狱市一以寄,府藏多朽陈。
货惟恶弃地,利即常因民。
维兹天末产,远近初未闻。
取携既不禁,有无亦能均。
豪家㣥糗粮,贫子四体勤。
采为冶铸用,利泽通无垠。
资此田布饶,偿彼万用屯。
遂令荒瘠区,熙熙日如春。
问此遵何术,清净无纷纭。
纵复遇贪墨,民气依然驯。
后始置官厂,仅亦云司存。
偷夺岂不惩,宽大固所敦。
征商比市易,已责同券焚。
在纲诚有条,网漏舟还吞。
受值未及半,奇赢已多门。
公私两给足,欢然意交欣。
于戏又一时,美善难具论。
岂惟宽得众,信亦均无贫。
大钧有斡运,时事旋飙轮。
赫赫李少保,闳议排因循。
辍彼海道贩,易以滇产殷。
转输供九府,岁倍百万钧。
下以减商负,上以资俸缗。
挹注一转手,变通如有神。
滇铜从此著,乞求断户辚。
近疆逼黔粤,远通汉渭滨。
各购巨万计,符牒日委填。
滇中官吏懦,应命如响臻。
竭泽网鲲鲕,非时穷斧斤。
日给犹不暇,仰屋空吟呻。
譬如百金产,饭饱衣粗温。
那堪一家食,分减赡四邻。
瓶罍日以罄,脂膏日以朘。
坐看好家室,终窭不自振。
官司勇从令,疾苦畴咨询。
鞭箠到斑白,逋逃动成群。
大官号晓事,封章彻天阍。
皇仁沛丰泽,稠叠施醲醇。
三五老商客,感泣沾裳巾。
皮骨幸犹在,誓当输骸筋。
四远召工匠,要约为弟昆。
晨朝集洞口,赤立褫衣裙。
篝镫戴其首,千仞穷冥昏。
铦锋石齿触,断壁苔斑扪。
当暑苦疫万,毒雾杂炎雰。
冬寒体生粟,手龟足亦皲。
倾身营一饱,忍饥还夕曛。
洞中况偪侧,气咽不得伸。
上如缘垤蚁,下如负山蚊。
伛偻如肿背,惨黯如幽魂。
作劳岂不剧,未死期酬恩。
昊天诚罔极,躯命何足云。
矿路日邃远,开凿愁坚珉。
曩时一朝获,今且须浃旬。
材木又益诎,山岭童然髡。
始悔旦旦伐,何以供灶薪。
奸商巧居奇,析利争狺狺。
膏油贵石髓,菽粟珍兰薰。
是物叹空乏,百役来逡巡。
以兹艰采鍊,动遭宫府嗔。
假贷息倍称,剜肉犹疮痕。
程课岁难副,逋累陈相因。
路穷思变计,由旧兼图新。
穷山走暗夜,望气觇纷纭。
夤缘循矿脉,斧斗声磤磤。
始焉见鸡窠,微茫辨胎浑。
尺寸稍进步,快若王路遵。
半山阻石硖,缩手呼苍旻。
幸而得堂矿,室家象溱溱。
欢呼山震动,转告川横奔。
五体竞投地,至心礼能仁。
行当纾积困,富与封侯伦。
鼓锐更深入,气夺千人军。
岂知涌水出,大隧惊渊沦。
前劳付一掷,千万为沙尘。
况或山腹空,崩颓断云根。
划如土委地,一毙数百人。
丛骸埋乱石,隐隐成丘坟。
兽死息犹弗,鸟死哀鸣频。
如何此奄忽,寂寂声响泯。
家远莫闻知,谁来荐溪蘋。
穷泉闭幽翳,终古冤沈湮。
深宵闻鬼哭,寒风闪阴磷。
吁嗟人命贱,曾不如鸡豚。
有生皆苦境,厂民倍苦辛。
利被遍亿兆,不能庇一身。
福先即祸始,倚伏理信真。
铜山实阶厉,恨不为原畇。
顾惟造化伟,一物烦陶甄。
山海殖财货,岂以灾芸芸。
阴阳有翕辟,息息相绵匀。
尽取不知节,力足疲乾坤。
周京制圜法,斯以关经纶。
生民共日用,所贵利溥存。
多寡有分数,远迩无畦畛。
剂量一失理,悲乐区以分。
八政首食货,邦本念尤廑。
百姓苟不足,何资奉君亲。
我愿司计吏,治丝慎无棼。
钱币诚所重,民劳亦宜慬。
忍待盈科进,长养春木芚。
阜成庶可致,永永垂谟勋。
小子实孱劣,守官祇恂恂。
忧心日如捣,凋敝殊未竣。
顾之增汗战,何以答圣君。
作诗谂后来,幸勿轻反唇。
《铜山吟一百二十韵》 拼音标注
tóng shān yín yī bǎi èr shí yùn
diān nán pì jué jiào,
sì jìng wú tōng jīn。
lv́ yán xī bǎi huò,
kāng hé gōng yōng sūn。
wéi yǒu lín lù fù,
dào chù zhān lín xún。
shí yú zhàng fēn wài,
guāng qì yí jīn yín。
tóng shān liè kēng fù,
pán pán yù qīng yún。
líng miáo tǔ yī xiàn,
zhōng yǒu bù zī zhēn。
tāng dān zùi xióng hòu,
shū chù zhū fēng zūn。
mào lù jí luò xuě,
càn liè sān xīng wén。
qí yú fù xián cuò,
bǎo cáng fěn qūn lín。
qīng jīn cì sān pǐn,
huā xiāo lòu yáo kūn。
yuán qì shèng fú yú,
zhōng cǐ ěr hǎi chún。
shén gāo yǔ tiān fǔ,
níng fù kuā shǔ qín。
yuè jī cǐ hé shǐ,
zhōng tiān jì chāng chén。
huáng fēng měi wù mù,
máng sú chóng páng chún。
yù shì yī yǐ jì,
fǔ cáng duō xǐu chén。
huò wéi è qì dì,
lì jí cháng yīn mín。
wéi zī tiān mò chǎn,
yuǎn jìn chū wèi wén。
qǔ xié jì bù jìn,
yǒu wú yì néng jūn。
háo jiā zhì qǐu liáng,
pín zǐ sì tǐ qín。
cǎi wèi yě zhù yòng,
lì zé tōng wú yín。
zī cǐ tián bù ráo,
cháng bǐ wàn yòng tún。
sùi lìng huāng jí qū,
xī xī rì rú chūn。
wèn cǐ zūn hé zhú,
qīng jìng wú fēn yún。
zòng fù yù tān mò,
mín qì yī rán xún。
hòu shǐ zhì guān chǎng,
jǐn yì yún sī cún。
tōu duó qǐ bù chéng,
kuān dà gù suǒ dūn。
zhēng shāng bǐ shì yì,
yǐ zé tóng quàn fén。
zài gāng chéng yǒu tiáo,
wǎng lòu zhōu huán tūn。
shòu zhí wèi jí bàn,
qí yíng yǐ duō mén。
gōng sī liǎng gěi zú,
huān rán yì jiāo xīn。
yú xì yòu yī shí,
měi shàn nán jù lùn。
qǐ wéi kuān dé zhòng,
xìn yì jūn wú pín。
dà jūn yǒu wò yùn,
shí shì xuán biāo lún。
hè hè lǐ shǎo bǎo,
hóng yì pái yīn xún。
chuò bǐ hǎi dào fàn,
yì yǐ diān chǎn yīn。
zhuǎn shū gōng jǐu fǔ,
sùi bèi bǎi wàn jūn。
xià yǐ jiǎn shāng fù,
shàng yǐ zī fèng mín。
yì zhù yī zhuǎn shǒu,
biàn tōng rú yǒu shén。
diān tóng cóng cǐ zhù,
qǐ qíu duàn hù lín。
jìn jiāng bī qián yuè,
yuǎn tōng hàn wèi bīn。
gè gòu jù wàn jì,
fú dié rì wěi tián。
diān zhōng guān lì nuò,
yìng mìng rú xiǎng zhēn。
jié zé wǎng kūn ér,
fēi shí qióng fǔ jīn。
rì gěi yóu bù xiá,
yǎng wū kōng yín shēn。
pì rú bǎi jīn chǎn,
fàn bǎo yī cū wēn。
nà kān yī jiā shí,
fēn jiǎn shàn sì lín。
píng léi rì yǐ qìng,
zhī gāo rì yǐ juān。
zuò kàn hǎo jiā shì,
zhōng jù bù zì zhèn。
guān sī yǒng cóng lìng,
jí kǔ chóu zī xún。
biān chúi dào bān bái,
bū táo dòng chéng qún。
dà guān hào xiǎo shì,
fēng zhāng chè tiān hūn。
huáng rén pèi fēng zé,
chóu dié shī nóng chún。
sān wǔ lǎo shāng kè,
gǎn qì zhān cháng jīn。
pí gǔ xìng yóu zài,
shì dāng shū hái jīn。
sì yuǎn zhào gōng jiàng,
yào yuē wèi dì kūn。
chén zhāo jí dòng kǒu,
chì lì chǐ yī qún。
gōu dēng dài qí shǒu,
qiān rèn qióng míng hūn。
xiān fēng shí chǐ hóng,
duàn bì tái bān mén。
dāng shǔ kǔ yì wàn,
dú wù zá yán fēn。
dōng hán tǐ shēng sù,
shǒu gūi zú yì jūn。
qīng shēn yíng yī bǎo,
rěn jī huán xī xūn。
dòng zhōng kuàng bī cè,
qì yān bù dé shēn。
shàng rú yuán dié yǐ,
xià rú fù shān wén。
yǔ lv̌ rú zhǒng bèi,
cǎn àn rú yōu hún。
zuò láo qǐ bù jù,
wèi sǐ qī chóu ēn。
hào tiān chéng wǎng jí,
qū mìng hé zú yún。
kuàng lù rì sùi yuǎn,
kāi záo chóu jiān mín。
nǎng shí yī zhāo huò,
jīn qiě xū jiá xún。
cái mù yòu yì qù,
shān líng tóng rán kūn。
shǐ hǔi dàn dàn fá,
hé yǐ gōng zào xīn。
jiān shāng qiǎo jū qí,
xī lì zhēng yín yín。
gāo yóu gùi shí sǔi,
shú sù zhēn lán xūn。
shì wù tàn kōng fá,
bǎi yì lái qūn xún。
yǐ zī jiān cǎi liàn,
dòng zāo gōng fǔ tián。
jiǎ dài xī bèi chēng,
wān ròu yóu chuāng hén。
chéng kè sùi nán fù,
bū lèi chén xiāng yīn。
lù qióng sī biàn jì,
yóu jìu jiān tú xīn。
qióng shān zǒu àn yè,
wàng qì zhān fēn yún。
yín yuán xún kuàng mài,
fǔ dǒu shēng yǐn yǐn。
shǐ yān jiàn jī kē,
wēi máng biàn tāi hún。
chǐ cùn shāo jìn bù,
kuài ruò wáng lù zūn。
bàn shān zǔ shí xiá,
suō shǒu hū cāng mín。
xìng ér dé táng kuàng,
shì jiā xiàng zhēn zhēn。
huān hū shān zhèn dòng,
zhuǎn gào chuān héng bēn。
wǔ tǐ jìng tóu dì,
zhì xīn lǐ néng rén。
xíng dāng shū jī kùn,
fù yǔ fēng hóu lún。
gǔ rùi gèng shēn rù,
qì duó qiān rén jūn。
qǐ zhī yǒng shǔi chū,
dà sùi liáng yuān lún。
qián láo fù yī zhí,
qiān wàn wèi shā chén。
kuàng huò shān fù kōng,
bēng túi duàn yún gēn。
huá rú tǔ wěi dì,
yī bì shù bǎi rén。
cóng hái mái luàn shí,
yǐn yǐn chéng qīu fén。
shòu sǐ xī yóu fú,
niǎo sǐ āi míng pín。
rú hé cǐ yǎn hū,
jì jì shēng xiǎng mǐn。
jiā yuǎn mò wén zhī,
shúi lái jiàn xī pín。
qióng quán bì yōu yì,
zhōng gǔ yuān shěn yīn。
shēn xiāo wén gǔi kū,
hán fēng shǎn yīn lín。
xū jiē rén mìng jiàn,
céng bù rú jī tún。
yǒu shēng jiē kǔ jìng,
chǎng mín bèi kǔ xīn。
lì bèi biàn yì zhào,
bù néng bì yī shēn。
fú xiān jí huò shǐ,
yǐ fú lǐ xìn zhēn。
tóng shān shí jiē lì,
hèn bù wèi yuán yún。
gù wéi zào huà wěi,
yī wù fán táo zhēn。
shān hǎi zhí cái huò,
qǐ yǐ zāi yún yún。
yīn yáng yǒu xì pì,
xī xī xiāng mián yún。
jǐn qǔ bù zhī jié,
lì zú pí gān kūn。
zhōu jīng zhì yuán fǎ,
sī yǐ guān jīng lún。
shēng mín gòng rì yòng,
suǒ gùi lì pǔ cún。
duō guǎ yǒu fēn shù,
yuǎn ěr wú qí zhěn。
jì liàng yī shī lǐ,
bēi lè qū yǐ fēn。
bā zhèng shǒu shí huò,
bāng běn niàn yóu jǐn。
bǎi xìng gǒu bù zú,
hé zī fèng jūn qīn。
wǒ yuàn sī jì lì,
zhì sī shèn wú fén。
qián bì chéng suǒ zhòng,
mín láo yì yí jǐn。
rěn dài yíng kē jìn,
cháng yǎng chūn mù tún。
fù chéng shù kě zhì,
yǒng yǒng chúi mó xūn。
xiǎo zǐ shí chán liè,
shǒu guān qí xún xún。
yōu xīn rì rú dǎo,
diāo bì shū wèi jùn。
gù zhī zēng hàn zhàn,
hé yǐ dá shèng jūn。
zuò shī shěn hòu lái,
xìng wù qīng fǎn chún。
《铜山吟一百二十韵》 作者简介
(1722—1785)直隶定兴人,字基平,号芥子。乾隆七年进士。由检讨累官云南布政使,坐事落职。四十二年,任《四库全书》总纂官,旋仍授检讨,擢国子监司业。曾纂辑《四库全书考證》。任地方官时留心水利,著《泾渠志》。工骈文。有《清虚山房集》、《芥子先生集》。